উচ্চতম ন্যায়ালয়ে (Supreme Court) মুখ্য নিৰ্বাচন আয়ুক্ত (Chief Election Commissioner) জ্ঞানেশ কুমাৰৰ (Gyanesh Kumar) বিৰুদ্ধে এক গোচৰত কেন্দ্ৰ আৰু নিৰ্বাচন আয়োগক জাননী জাৰি কৰিছে। আদালতে তেওঁলোকক এসপ্তাহৰ ভিতৰত উত্তৰ দিবলৈ নিৰ্দেশ দিছে। উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ মুখ্য ন্যায়াধীশৰ বিচাৰপীঠে পৰ্যবেক্ষণ কৰে যে যদি আয়োগে আইন অনুসৰি কোনো সিদ্ধান্ত নলয়, তেন্তে সেই সিদ্ধান্ত বাতিল কৰা হ’ব। অৱশ্যে আদালতে এইটোও কয় যে আয়োগে আইন অনুসৰি সিদ্ধান্ত লয় বুলি ধৰি লোৱা হৈছে।
মুখ্য নিৰ্বাচন আয়ুক্ত জ্ঞানেশ কুমাৰৰ নেতৃত্বত আয়োগে যিধৰণে বিভিন্ন সিদ্ধান্ত গ্ৰহণ কৰিছে তাক প্ৰত্যাহ্বান জনাই উচ্চতম ন্যায়ালয়ত গোচৰ ৰুজু কৰা হৈছে। গোচৰসমূহ নিষ্পত্তি নোহোৱালৈকে জ্ঞানেশ কুমাৰক নিলম্বন কৰাৰ বাবে জনস্বাৰ্থ জড়িত গোচৰো ৰুজু কৰা হৈছে। এছ আই আৰ পৰ্যায়ত প্ৰায় ১৩ কোটি ভোটাৰৰ নাম বাদ পৰাৰ তদন্তৰ বাবে ন্যায়িক তদন্ত আয়োগ বা বিশেষ তদন্তকাৰী দল গঠনৰ বাবেও আদালতত আবেদন দাখিল কৰা হৈছে। ইয়াৰ সৈতে জড়িত গোচৰসমূহ সোমবাৰে মুখ্য ন্যায়াধীশ সূৰ্য কান্ত, ন্যায়াধীশ জয়মাল্য বাগচি আৰু ন্যায়াধীশ ভি মোহনাৰ বিচাৰপীঠত শুনানিৰ বাবে গ্ৰহণ কৰে। তদন্তৰ আবেদন সন্দৰ্ভত কেন্দ্ৰৰ বিবৃতি বিচাৰিছে আদালতে।
ইংৰাজী দৈনিক ‘দ্য ইণ্ডিয়ান এক্সপ্ৰেছ’ত প্ৰকাশিত এক প্ৰতিবেদনত দাবী কৰা হৈছে যে নিৰ্বাচন আয়ুক্ত দুজনৰ আপত্তিক আওকাণ কৰি এছ আই আৰ সম্পৰ্কীয় কেইবাটাও সিদ্ধান্ত গ্ৰহণ কৰা হৈছে। এই প্ৰতিবেদনক কেন্দ্ৰ কৰি ৰাষ্ট্ৰীয় ৰাজনীতিত তীব্ৰ বিতৰ্কৰ সৃষ্টি হৈছে। জ্ঞানেশ কুমাৰৰ বিৰুদ্ধে দেশৰ বিভিন্ন প্ৰান্তত ধাৰাবাহিকভাৱে প্ৰতিবাদ অব্যাহত আছে। কিন্তু সোমবাৰে উচ্চতম ন্যায়ালয়ে কয় যে কাকতখনৰ প্ৰতিবেদনৰ ভিত্তিত আদালতে কোনো নিৰ্দেশ দিব নোৱাৰে।
আদালতৰ পৰ্যবেক্ষণ, “এখন বাতৰিকাকতৰ প্ৰতিবেদন ১০০ শতাংশ শুদ্ধ, আংশিকভাৱে শুদ্ধ, বা ভুল হ’ব পাৰে। আমি সেই ভিত্তিত কোনো নিৰ্দেশনা দিব নোৱাৰো। আমি নিশ্চিতভাৱে তেওঁলোকৰ (আয়োগৰ) সঁহাৰি বিচাৰিম। যদি আমি বিবেচনা কৰোঁ যে কোনো ক্ষেত্ৰতে আইন মানি চলা হোৱা নাই, তেন্তে আমি ইয়াক বাতিল কৰিব পাৰো।”
জ্ঞানেশ কুমাৰৰ নিলম্বন বিচৰা আবেদন সন্দৰ্ভত আদালতে কোনো অন্তৱৰ্তীকালীন আদেশ জাৰি কৰা নাই। মুখ্য ন্যায়াধীশৰ বিচাৰপীঠে আয়োগক জাননী জাৰি কৰিবলৈ নিৰ্দেশ দি কয়, “জাননীৰ পিছত যদি কোনো সিদ্ধান্ত সৰ্বসন্মতিক্ৰমে লোৱা হোৱা নাই বুলি ধৰা পৰে, তেন্তে আমি সেই সিদ্ধান্তসমূহ প্ৰত্যাহাৰ কৰিম। একপক্ষীয়ভাৱে সকলো সিদ্ধান্ত ল’ব নোৱাৰি।”
সংবিধানৰ ৩২৪ অনুচ্ছেদত নিৰ্বাচন আয়োগৰ সাংবিধানিক গাঁথনিৰ ব্যৱস্থা আছে। তিনিজনীয়া আয়োগখনত মুখ্য নিৰ্বাচন আয়ুক্ত আৰু আন দুজন নিৰ্বাচন আয়ুক্ত আছে। যদিও মুখ্য নিৰ্বাচন আয়ুক্তক ‘সমমৰ্য্যাদাৰ ভিতৰত প্ৰথম’ বুলি অভিহিত কৰা হৈছে, তথাপিও তেওঁক একমাত্ৰ সিদ্ধান্ত গ্ৰহণৰ ক্ষমতা দিয়া হোৱা নাই। বৰ্তমানৰ আইনী কাঠামোত মুখ্য নিৰ্বাচন আয়ুক্ত আৰু অন্যান্য নিৰ্বাচন আয়ুক্ত (নিযুক্তি, সেৱাৰ চৰ্ত আৰু কাৰ্যকাল) আইন, ২০২৩ৰ ১৮ নং ধাৰাত উল্লেখ আছে যে আয়োগৰ কাম যিমান পাৰি সিমান ঐক্যমতৰ দ্বাৰা পৰিচালিত হ’ব। কোনো বিষয়ত মুখ্য নিৰ্বাচন আয়ুক্ত আৰু আন নিৰ্বাচন আয়ুক্তসকলৰ মাজত মতানৈক্য হ’লে সংখ্যাগৰিষ্ঠতাৰ মতামত প্ৰধান হ’ব।
