সসন্মানেৰে যুঁজি দিল্লীত আপৰ দখল কটকটীয়া কৰি তুলিলে অৰবিন্দ কেজৰিৱালে। তাৰ লগে লগে ৰাজধানীত বিজেপিৰ ডেৰ দশকৰ শাসনৰ অন্ত পৰিল। ঠিক বিধানসভাৰ দৰেই দিল্লী পৌৰ নিগমতো আৰম্ভ কৰিলে ঝাড়ু-ৰাজ। ৱাৰ্ডৰ সংখ্যা অনুসৰি যোৱা নিৰ্বাচনত আপে ৪৮ টা পাইছিল (২৭০টা সমষ্টিত ভোটগ্ৰহণ কৰা হৈছিল)।
এইবাৰ ২৫০খন আসনৰ ভিতৰত ১৩৪খন আসনত জয়লাভ কৰিছে আপে। ২০১৭ চনৰ তুলনাত ৮৬ টা বেছি। নিৰ্বাচন আয়োগৰ ৱেবছাইট অনুসৰি, এইবাৰ আপে ৪২.২ শতাংশ ভোট লাভ কৰিছে। ২০১৭ চনৰ পৌৰ নিৰ্বাচনত আপৰ ভোট আছিল ২৬.২৩ শতাংশ।
শতকৰা হাৰত বিজেপিৰ ভোটো বৃদ্ধি পাইছে। তেওঁলোকে ৩৯.১২ শতাংশ ভোট লাভ কৰিছে, যিটো ২০১৭ চনত আছিল ৩৬.০৮ শতাংশ। ২০১৭ চনৰ তুলনাত ভোট বৃদ্ধি হোৱাৰ পাছতো বিজেপিৰ বিজয়ী ৱাৰ্ড ১৮২ৰ পৰা ১০৪লৈ হ্ৰাস পাইছে। কংগ্ৰেছে লাভ কৰে ১১.৬৪ শতাংশ ভোট। শেষৰটো নিৰ্বাচনত ২১.০৯ শতাংশ। কংগ্ৰেছৰ ৩০টা ৱাৰ্ড আছিল। এইবাৰ ৯ লৈ নামি আহিল।
দিল্লী নিৰ্বাচনত আপৰ এই সফলতা আচৰিত। ২০১৯ চনৰ লোকসভা নিৰ্বাচনত দিল্লীবাসীয়ে খালী হাতেৰেই উভতাইছিল আপক। কিন্তু ২০২০ৰ বিধানসভা নিৰ্বাচনত অৰবিন্দ কেজৰিৱালক এক বৃহৎ জয় প্ৰদান কৰিছিল তেওঁলোকেই। পৌৰ নিগমত ১৫ বছৰীয়া বিজেপিৰ শাসন আঁতৰোৱাৰ পিছত এইবাৰ দুয়োহাতেৰে কেজৰিৱালৰ বাহিনীকো আশীৰ্বাদ দিলে। ভোট আৰু আসন দুয়োটা দিশতে এইবাৰ আপে এক বৃহৎ জাঁপ দিলে।
আপৰ এই বিজয়ৰ পিছত কেইবাটাও গুৰুত্বপূৰ্ণ বিষয় উত্থাপন হৈছে। কি যাদুৰ ফলত পৌৰ নিগমত সম্পূৰ্ণৰূপে দখল হ’ল? কেজৰিৱালে বিজেপিৰ দৰে সংগঠিত দলক কি কৌশলেৰে অক্ষম কৰিলে? কাৰণ, খড়গপুৰ আই আই টিৰ প্ৰাক্তন ছাত্ৰজনে তেওঁলোকৰ বিৰুদ্ধে বিজেপিৰ ‘ডাবল ইঞ্জিন’ শ্লোগান প্ৰয়োগ কৰি কিমান লাভৱান হ’ব পাৰিলেহেঁতেন?
সত্যটো হʼল, বিগত ২৪ বছৰে দিল্লী বিধানসভাত বিজয় বিজেপিৰ বাবে লুকাই আছে৷ কিন্তু ৰাজ্য চৰকাৰ আপৰ হাততেই হওক বা কংগ্ৰেছৰ হাততেই হওক, দিল্লী পৌৰ নিগমৰ ওপৰত বিজেপিৰ দখল বিগত ডেৰ দশক ধৰি অখণ্ড হৈ আছিল। ২০১৫ চনৰ বিধানসভা নিৰ্বাচনত দিল্লীৰ জনসাধাৰণে আপক ৭০খন আসনৰ ভিতৰত ৬৭খন আসন দিছিল যদিও দুবছৰৰ পিছত অনুষ্ঠিত উপ-নিৰ্বাচনত তেওঁলোকে বিজেপিক অতিশয় বেছি ভোটদান কৰিছিল। কিন্তু কেজৰিৱাল, ছিছোদিয়াই এইবাৰ কি যাদুৰ ফলত জয়ী হʼল?
১৯৫৮ চনত দিল্লীত সৃষ্টি হয় পৌৰ নিগম। ২০১২ চনত তদানীন্তন মুখ্যমন্ত্ৰী শীলা দীক্ষিতে ইয়াক তিনিটা ভাগত ভগাই লোৱাৰ সিদ্ধান্ত লৈছিল। এন ডি এম চি (উত্তৰ দিল্লী পৌৰ নিগম), এছ ডি এম চি (দক্ষিণ দিল্লী পৌৰ নিগম) আৰু ই ডি এম চি (পূব দিল্লী পৌৰ নিগম) গঠন কৰা হয়। ২০২২ চনৰ ২২ মেʼত তিনিওখন পৌৰসভা ভংগ কৰি ‘দিল্লী পৌৰ নিগম’ (MDC) গঠন কৰা হয়। সেই সময়ত ৰাজধানীৰ আভ্যন্তৰীণ ৰাজনীতিৰ লগত জড়িত একাংশই কৈছিল যে মোদীয়ে পৌৰ নিগম পুনৰ দখলৰ উদ্দেশ্যেৰে এই কাম কৰিছিল। কিন্তু সমীক্ষাৰ ফলাফলত বেলেগ কথা। হয়তো, বিজেপিৰ কৌশলবিদসকলে সেই কথা লক্ষ্য কৰা নাছিল।
প্ৰথমতে, যোৱা লোকসভা নিৰ্বাচনত হোৱা জোকাৰণিৰ পিছত আপে পুনৰ কৌশল ৰচনা কৰিছিল। পৌৰ সভা ধৰি ৰখাৰ উপৰি পৌৰ নিগম দখল কৰাৰো লক্ষ্য আছিল। কেজৰিৱালৰ আভ্যন্তৰীণ সমীক্ষাত প্ৰকাশ পাইছে যে ৰাজধানীৰ জনসাধাৰণে কেৱল সেৱাৰ বাবে বিজেপিক ভোট দিছে, ইমান সহজ নহয়।
আচলতে বহু লোকে বিজেপিৰ ৰাজনৈতিক লাইনৰ লগত সংহতি অনুভৱ কৰে। গতিকে বিজেপি বা মোদীক আক্ৰমণ কৰি বিজেপিৰ মৌলিক আৰু প্ৰকৃত ৰাজনৈতিক গতিপথক বিন্ধিলে ফলাফল বেলেগ হʼব পাৰে। সেয়ে শেহতীয়াকৈ বিজেপি নেতাৰ ওপৰত ব্যক্তিগত আক্রমণ হোৱাৰ পাছতো বিজেপিৰ সামগ্রিক হিন্দুত্ববাদী নীতিৰ সমালোচনা কোনো আপ নেতাৰ পৰা শুনা নাই৷ সংশোধিত নাগৰিকত্ব আইনৰ বিৰোধিতা কৰি হিংসাত্মক ঘটনা সংঘটিত হোৱা দিল্লীত আপে কোনো প্ৰাৰ্থী প্ৰক্ষেপ কৰা নাছিল।
তেওঁ নিৰ্দলীয় প্ৰাৰ্থীক সমৰ্থন কৰে। অৰ্থাৎ দিল্লীৰ দৰে ঠাইত আপক ‘হিন্দু বিৰোধী’ বুলি প্ৰচাৰ কৰাৰ সুযোগ বিজেপিয়ে নাপালে। তেওঁৰ ‘ডিভিডেণ্ড’ ঝাড়ুৰ পুঁজিত প্ৰৱেশ কৰিছে।দ্বিতীয়তে, বিজেপিয়ে সমগ্ৰ দেশতে ‘ডাবল ইঞ্জিন’ চৰকাৰৰ প্ৰচাৰ কৰিছিল। অৰ্থাৎ কেন্দ্ৰৰ লগতে ৰাজ্যতো বিজেপি চৰকাৰ। কেজৰিৱালে দিল্লী পৌৰ নিগমত বিজেপিৰ একেটা শ্লোগান ব্যৱহাৰ কৰি প্ৰতিহত কৰে।
আপৰ প্ৰচাৰ শ্লোগান আছিল, পৌৰ নিগমৰ লগতে ৰাজ্যতো আপ হওক। তেতিয়াহে দিল্লীৰ সামগ্ৰিক বিকাশ সম্ভৱ। এই ক্ষেত্ৰত কেজৰিৱালক দিল্লী চৰকাৰৰ বিভিন্ন জনকল্যাণমূলক প্ৰকল্পৰ সফলতাক প্ৰসাৰিত কৰি সহায় কৰিছে। ফলত আপৰ ‘ডাবল ইঞ্জিন’ শ্লোগানে গতি লাভ কৰে। বিনিময়ত ব্যৰ্থ হৈছে বিজেপি।
তৃতীয়তে, এইবাৰ দিল্লী পূৰ্ণিগাম নিৰ্বাচনৰ অন্যতম বিষয় হৈ পৰিল ‘জঞ্জাল চাফাই’। এই কেলেংকাৰীক লৈ বিজেপি আৰু আপে বাৰে বাৰে ইজনে সিজনক বিন্ধিছে। যিসময়ত ৰাজ্য চৰকাৰে শিক্ষা, স্বাস্থ্যৰ দৰে মৌলিক ক্ষেত্ৰত অসাধাৰণ কামৰ বাবে প্ৰচাৰ চলাইছে, সেই সময়ত বিজেপিৰ বিড়ম্বনা বাঢ়িছে।
আপৰ প্ৰচাৰ এই পৰিস্থিতিতেই আছিল, কেজৰিৱালে দিল্লীৰ শিক্ষা আৰু স্বাস্থ্যৰ আন্তঃগাঁথনি আমূলভাৱে উন্নত কৰাৰ দৰেই পৌৰ নিগমৰ দায়িত্ব পালে দিল্লীৰ জনসাধাৰণে জাবৰ পৰিষ্কাৰ কৰাৰ বাবে গৌৰৱ কৰিব পাৰে। ইয়াৰ বাবে কি পৰিকল্পনা হʼব, ৰাজহুৱা সভাত থিয় হৈ আপৰ নেতাসকলেও সেই কথা বৰ্ণনা কৰিলে।
দিল্লীৰ পৌৰ নিগমক আপে দখল কৰিছে, বেছিভাগ সমীক্ষাত একেই ইংগিত পোৱা গৈছে। কিন্তু যিটো পূৰণ হোৱা নাই সেয়া হʼল, বিধানসভাৰ দৰে আপ-ঝাড়ুৰ সন্মুখত বিজেপি খেৰৰ দৰে উৰি যাব৷ ফলাফলত কোৱা হৈছে, একেবাৰেই তেনেকুৱা হোৱা নাই।
এইটো সঁচা যে আপে পৌৰ নিগম দখল কৰিছে, কিন্তু ১৫ বছৰীয়া প্ৰতিষ্ঠান বিৰোধী আৱেগৰ ওপৰত উঠি বিজেপিয়ে শতাধিক আসন লাভ কৰিবলৈ সক্ষম হৈছে। ৰাজধানীৰ ভোটগ্ৰহণৰ ক্ষেত্ৰত তৃতীয় স্থানৰ কংগ্ৰেছ আৰু অধিক অপ্রাসংগিক হৈ পৰিছে৷
